Lehen Zirkularra
Eusko Ikaskuntzaren XVI. Kongresua
GARAPEN IRAUNKORRA - IT. etorkizuna
BATZORDE ZIENTIFIKOA
Nicolás GAMINDE. XVI. Kongresuko eta Batzorde Zientifikoko Lehendakaria.
Javier RETEGUI. Eusko Ikaskuntzako Lehendakaria.
Jorge ASKASIBAR. Basoa Fundazioko Lehendakaria.
Anton AZKONA. Zuzendaritzako Adjuntua. IHOBE.
Carmelo BENGOETXEA. Euskadiko Bide Ingeniarien Kolejioko Dekanordea. DPB(GI) Proiektuko Lehendakaria.
Teresa DEL VALLE. EHUko Gizarte Antropologiako Katedraduna.
Felix DODDS. Stakeholder Forum. London.
Carmen GALLASTEGUI. EHUko Ekonomiaren Azterketako Katedraduna eta Ekonomia Publikorako Institutuko Zuzendaria.
Alfredo GARCÍA RAMOS. ARALDI. Eusko Ikaskuntzako Soziologia eta Ekonomia Saileko Lehendakaria.
Xabier GARMENDIA. Ingurumen Garapenerako Aholkularia.
Sixto JIMENEZ. Nafarroako Eusko Ikaskuntzako Lehendakariordea.
Jean-Michel LARRASQUET. Toulouse 3 Unibertsitateko Katedraduna eta ESTIAko kidea.
Txaber LEZAMIZ. Energia Zuzendaria. Eusko Jaurlaritza.
Alfonso MARTINEZ CEARRA. Bilbao Metrópoli 30ko Zuzendari Nagusia.
Juan Luis MORAGUES. MAS Abokatuak. DPB(GI) Proiektuko Koordinatzailea.
Nieves ZABALA. Medicus Mundiko Lehendakaria.
Itsaso OLAIZOLA. Eusko Ikaskuntzako Idazkari Teknikoa.
EUSKO IKASKUNTZAREN XVI. KONGRESUAREN AURKEZPENA
Eusko Ikaskuntza 1918an sorturiko erakundea da eta euskal kulturako lurraldeetan kultura eta zientziaren garapena babestu eta sustatzea du helburu. Ezagueraren abangoardian den erakundea, gizarte erronka nagusiei gogoetaren bidez aurrea hartzen eta erantzun positiboak artikulatzen saiatzen dena.
Eusko Ikaskuntzaren Kongresuek zeregin guztiz nabarmena izan dute historian zehar, ikerketa eta aurrerabide tekniko eta humanistikoaren suspergarri izan baitira kultura lokarri komun batek elkarturiko komunitateetan. Lehenetik, 1918koa, euskal gizarte modernoaren iratzartze zientifikoa markatu zuen hartatik 2001 urtekora arte, hirugarren milurtekoaren koordenatu berrietan Euskal Herriko arte, kultura eta zientziaren egoera zein zen agertarazi zuen horretara, Eusko Ikaskuntzaren Kongresu guzti-guztiak gogoeta zorrotz, sakon eta emankorraren une izan dira, gure gizarteen oraina eta etorkizunerako proiekzioak aztergai izan dituztenak.
Ildo horretan kokatzen da 2005eko azaroaren 29 eta 30ean eta abenduaren 1ean egitekoa den Eusko Ikaskuntzaren XVI. Kongresua, guztiontzat garrantzi izugarria duen gai bati buruzkoa: Garapen Iraunkorra.
Garapen Iraunkorra jadanik Euskal Herriko etorkizunerako lehentasun handieneko faktorea delakoan, 2004ko udaberrian Eusko Ikaskuntzak gogoeta prospektibo-estrategiko baten Lehen Aldia abiarazi zuen, 60 aditu eta eragile sozial baino gehiago inplikatuz, geroko belaunaldiekiko eraginkorrago eta solidariagoa izango den garapen eredu batera eramango gaituzten faktore estrategiko erabakigarriak zehaztearren eta erabaki politikoak eta ingurumen, energia, gizarte, kultura, teknologia eta ekonomia alorreko jarduerak moldatzearren.
2005eko otsailean abiaturiko II. Aldian sei lan talde eratu ziren, hartarako zeharkako eta diziplina askotariko ikuspegia erabiliz eta partaidetza pluralekoa gauzatuz. XVI. Kongresuak gertaera gogoangarria izango da gogoeta prozesu luze honetan, eta horren amaieran, 2020 urtea jomuga, Garapen Iraunkorrari dagokion jarduketarako proposamen multzo bat zehaztuko da.
Zorroztasun zientifikoa, izaera apolitikoa eta administrazio publikoekin –Euskadikoak, Nafarroakoak edo Iparraldekoak izan– dituen harreman positiboak ematen dioten bermearekin, Eusko Ikaskuntzak herritarren, alor sozioekonomikoaren eta erakundeen inplikazio ahalik eta zabalena bildu nahi du garrantzi handiko prozesu honetan. Izan ere, prozesuaren jomuga ez da biodibertsitatearen kudeaketa hobea bakarrik, baizik eta demodibertsitatearena ere, hau da, Gizadiaren mosaiko aberatsa osatzen duten herri eta kulturen dibertsitatearen aldeko begirunea.
Kongresua hiru Jardunalditan egingo da:
Lehenengo Jardunaldian, prozesuaren Bigarren Aldiaren ondorioak aurkeztuko dira eta, horrekin batera, zenbait egite zehatz eta nazioarteko adituen txostenak azalduko dira.
Gure bizitzak ezin geldituzko “urbanizazio” prozesuan daudenez, Bigarren Jardunaldia “Hiriak berrasmatzea” gaiari eskainiko zaio. Hiritarrek, teknologiaren eta eragile ekonomikoen zein kulturalen laguntzarekin, garaturiko hiri iraunkorra kontzeptu berriaren bideragarritasuna aztertuko da.
Hirugarren Jardunaldian, Administrazio Publikoek eta Zientzia eta Teknologia erakundeek Garapen Iraunkorraz duten ikuspegia azalduko digute. Txosten, komunikazio eta eztabaiden bidez, burutu beharreko ekintza bereziak aztertuko dira. Aldi berean, jardunaldi horretan zehar Gazteen Foroa egingo da, bertan hainbat gaztek eta Euskal Herriko zazpi Unibertsitateetako ikaslek esku hartuko dutelarik. Azkenik, hiru jardunaldien ondorioak zehazteari ekingo zaio, Gazteen Kongresuaren ondorioak ere barne hartuz.
Hainbat jende animatu nahi dugu Kongresuan parte hartze bizia izan dezan: jadanik 2002-2020 Garapen Iraunkorrerako Estrategia batez horniturik dagoen Autonomia Erkidegoko euskaldunak, Nafarroako Foru Komunitatekoak, zeina eredugarria den bere energia plangintzan, eta Iparraldeko lurraldekoak, hain harmonia fina agertzen duena industriaren eta landaren artean, hiri bizitzaren eta baserri girokoaren artean. Halaber, enpresak eta eragile ekonomikoak gonbidatzen ditugu eginkizun dinamizatzailea beren gain har dezaten, horrek abantaila lehiakorra emango dielakoan; bai eta organizazio eta erakunde publikoak ere, beraiei baitagokie Garapen Iraunkorraren bidez etorkizun zuzenago eta hobe batera eramango gaituzten estrategia eta sistema eragilea finkatzea. Eta, jakina, gaztediarentzat zabalik daukagu Eusko Ikaskuntzaren XVI. Kongresu hau, gazteen orainaldiarekiko sentiberatasun kritikoa eta etorkizunaerako irudimen dinamikoa ezinbestekoak gertatzen baitira, gure hazkunde ereduaren egiturazko aldaketa bultzatuko badugu.
Nicolás Gaminde
XVI. Kongresuko eta Batzorde Zientifikoko Lehendakaria
2005 Apirila
EGITARAU AURRERAPENA
2005eko azaroaren 29a, asteartea
Garapen Iraunkorrerako Diziplina askotariko Proiektu Berezia Proiektuaren aurkezpena
Eusko Ikaskuntzak Garapen Iraunkorrerako Diziplina askotariko Proiektu Berezia –DPB(GI)– abiarazi zuen 2004an, guztien onerako Garapen Iraunkorra sustatzearren.
Lehen gogoeta prospektibo-estrategikoak bistaratu zigunez, plataforma sozial honetatik aukera paregabea dugu Garapen Iraunkorra gure gizartean sortzen diren erabaki eta jarduera guztien eta guztietarako esparru estrategiko nagusia bilakatzeko –inplikaturik dauden Eragile guztien laguntza eta partaidetzarekin–.
Gogoeta horren ondorioz, sei Lan Talde eratu ziren:
- Lurralde eta bere Baliabideen Antolaketa eta Kudeaketa
- Gizarte Arloa
- Enpresa Dinamismoa
- Ekonomia eta Fiskalitatea
- Energia
- Garraioa
Talde horietako bakoitza azterketa sakona egiten ari da gai hauei buruz:
- Garapen Iraunkorraren kausak, arrazoiak eta ezaugarriak;
- Berekin dakartzan aldaketek eragindako afekzio eta exijentzia maila;
- Gure gizarte eta lurralde ingurunetik eman litezkeen erantzun posibleak.
XVI. Kongresuaren esparruan, eta abiapuntu komunak bilatzearren egindako azterketa horren ondorio gisa, Aurrerapen Txostenak aurkeztuko dira, eta horiek agerian jarriko dute:
- “Zer gertatzen ari da” eta “Zer gerta liteke”
- “Zertan eta nola erasaten digu”
Geroago, kongresu ondoko aldian, eztabaida eta azterketa zabaldu egingo dira Eztabaidarako Foroen bidez eta, hala badagokio, eragile publikoen eta pribatuen arteko Hitzarmenaren bidez, ondoko hiru galdekizun hauei erantzutzearren:
- “Zer egin genezake”
- “Zer egingo dugu”
- “Nola egingo dugu”
Gure gizarteak lehenbailehen prestatu egin behar du bere burua etorkizunak dakarkigun demari begira, iraunkortasunari begira, pentsamendua eta ekintza, jarrerak eta ohiturak beste ildo batetik zuzenduz. Gure apustuen –gizarte, ekonomia, kultura alorrekoen– arrakasta, neurri handi batean, etorkizunean sumatzen ari diren joeretara jartzen izango dugun gaitasunaren baitan izango da, bai eta ziurgabetasun maila apaltzen eta epe ertain eta luzera gerta litezkeen hausturei aurrea hartzen jakitearen baitan ere.
2005eko azaroaren 30a, asteazkena
Hiriak Berrasmatzea eta Garapen Iraunkorra
Hiriaren izaera aldakorra da Kongresuaren Bigarren Jardunaldi honen abiapuntua. Gizabanakoak eta taldeak dira hiriaren kapital nagusia, eta horiek herritartasunaren etengabeko eraiketan parte hartzen dute. Hiriak erreferentzia gune gisa dihardute, bertan bizi direnentzat ez ezik, beste hainbat gunetatik lan edo aisia erreferentziatzat hartzen dutenentzat ere, bai eta aukera eta hobekuntza bila hartara hurbiltzen direnentzat ere. Horregatik, hainbat fluxu sortu eta birsortu egiten dira: pertsonak, komunikazioak, ondasunak, produktuak eta zerbitzuak, horrek guztiak ondorioz sortzen duen tentsioarekin.
Dibertsitatea eta gizabanakoek eta taldeek hiri ehunduran hartzen duten lekua erakutsi nahi da, bai eta horiek sortarazten dituzten prozesuak ere: hibridazioa, mestizajea, mugimendu alternatiboak. Halaber, aberastasunaren, zerbitzuen, mugikortasunaren banaketa tirabiratsuak sorturiko dinamikak aztertzen dira, zeren eta hiriak, bere irekiera eta izaera direla eta, era demokratikoan administratu beharreko ondasun gisa planteatzen baita. Tokikoa eta globala adostu behar dituen ondarea, ordea.
Hiria berrasmatze horrek hiru alderdi dakartza berekin: parte hartzailea, hainbat dinamika, eta taldeen, komunitateen eta norbanakoen hibridazioa biltzen dituena; elkarreragilea, non fluidotasuna eta artikulazio fisiko eta soziala lehenesten diren; eta sortzailea, hiriaren gaineko begirada ausartetara eramango dituena, zeinek iraunkortasunetik artikulazioa eta fluidotasuna aldarrikatuko dituen gizarte, ekonomia eta ingurumen alorren artean.
Aldaketaren garrantziak herritartasunaren kontzezpzioaz eta praktikaz hausnartzea eskatzen digu, eta, aldi berean, elkartasunaren ikuspegitik pentsatzera gonbidatzen gaitu, bai eta baliabide ukigarrien eta ezin ukituzkoen birbanaketa balioetan pentsatzera ere. Hala, hainbat aldagai –adina, generoa, gizarte egoera, adierazpide kulturalak, ezintasunak– kontuan hartu behar dira, biztanle sektore desberdin eta aldakorren premiez arduratzerakoan, herritar horiek, beste hainbat helbururen artean, identitate nitxoak, lana, harremanak, etxebizitza bilatzen dituztelarik.
2005eko abenduaren lehena, osteguna
Enuntziatu nagusian adierazten denez (GARAPEN IRAUNKORRA – BT. ETORKIZUNA), Berrikuntza eta Teknologiak eztabaidaren muinean izango dira XVI. Kongrsu osoan zehar, baina guztiz era berezian Hirugarren Jardunaldian. Zientzia eta Teknologiaren hainbat erakundek hausnartu egingo dute teknologia berriek paradigma sozioekonomikoaren aldaketan izan dezaketen zereginaz, eta hainbat testuingurutan buruturiko ekimenak aurkeztuko dira. Aurrerapen zientifiko-teknikoak Garapen Iraunkorraren eredu berri bati zein neurritan lagun diezaiokeen jakiten saiatuko gara.
«Pentsa ezazu globalean, baina lan egizu tokian» dioen gaur egungo esakuneari arrazoia emanez, herritarrei hurbilen dauden mailetan (tokikoan edo eskualdekoan) Administrazio Publikoei dagokien eginkizunaz arduratuko da Kongresua, nahiz eta estatu eta estatuen gaineko erakundeak ahaztu gabe. Garapen Iraunkorra kudeatze eremu guztietako agendan izatea da garrantzitsua (eta ez bakarrik Ingurumenari, Industriari edo Energiari dagozkienetan, baina baita Garraioaren antolaketan, Ekonomian, Osasunean eta Gizarte Gaietan ere). Zeharkako eta departamentu arteko kudeaketa, beraz, gizartearen parte hartze zabalena bilduko duena.
Hala Zientzia eta Teknologiari dagokionez nola Administrazio Publikoei dagokienez, gauzatu beharreko jarduera bereziak aztertuko dira hainbat txosten, komunikazio, eztabaida eta mahai ingururen bidez, modu horretara kongresukideen inplikaziorik handiena bilatuko delarik.
Era paraleloan, Gazteen Foroa egingo da Euskal Herriko gazteen eta zazpi Unibertsitateetako ikasleen partaidetzarekin.
Azkenik, ondorioak zehaztuko dira, gazteen foroan ateratakoekin batera.
KOMUNIKAZIOAK
Kongresuan zehar komunikazio askeak aurkez daitezke, ondoko bederatzi gaiei dagozkien alderdiak ekiten dietenak:
- Lurralde eta bere baliabideen Antolaketa eta Kudeaketa
- Garapen Iraunkorraren Gizarte Arlo
- Enpresa Dinamismoa & Ekonomia eta Fiskalitatea
- Energia eta Garraioa
- Hiriak Berrasmatzea eta Garapen Iraunkorra: gizarte arloa
- Hiriak Berrasmatzea eta Garapen Iraunkorra: ekonomia arloa
- Hiriak Berrasmatzea eta Garapen Iraunkorra: ingurumen arloa
- Berrikuntza eta Garapen Iraunkorra
- Erakundeen inplikazioa Garapen Iraunkorrean
Komunikazioak Kongresuko lau hizkuntza ofizialetan aurkez daitezke: euskara, gaztelera, frantseas eta ingelesa. Batzorde Ebaluatzaile batek komunikazio egileek berek aurkeztu beharreko komunikazioak aukeratuko ditu, bai eta laburpen gisa edesleek irakurriko dituztenak ere.
Aurkezteko muga eguna: 2005eko uztailaren 30a.
Komunikazioak aurkezteko arauak
1. Originalak euskarri informatikoan, Word programan aurkeztuko dira izena, artikuluaren izenburua eta erabilitako programa (PC edo Macintoshean ohikoak direnetako edozein) azalduz. Halaber, bi kopia entregatuko dira DIN A4 paper normalizatuan, alde batetik idatzia, tarte bikoitzean eta ezkerreko ertza ez da inoiz hiru zentimetrokoa baino txikiagoa izango.
2. Lanen luzera 12 orri ingurukoa izatea gomendatzen da. Orri guztiak zenbakituak izango dira, oharrak eta grafikoak barne.
3. Azaleko orri batean honako hauek ezarri behar dira: izenburua (zortzi hitzekoa gehienez, azpititulu batez lagundua hala behar izanez gero), egile edo egileen izena eta bi abizenak (bigarren izenaren iniziala bakarrik), norberaren datuak, etxebizitza, telefonoa, faxa eta lanaren amaiera data.
4. Lanak laburpen adierazgarri batekin lagunduko dira, gehienez 60 hitzekoa. Halaber, giltza-hitzak aipatu behar dira (zortzi gehienez) aipaturiko hizkuntzetan eta garrantziaren arabera ordenatuak.
5. Testuaren antolaketa egokiari begira, atalak ongi bereiztea kontseilatzen dugu, hartarako zifra arabiarrak bakarrik erabiliz, ondoz ondoko maila zenbakidunetan (1/1.1/1.2./1.3.../2 /2.1./2.2...). Ez dira zifra erromatarrak eta letrak nahasi behar.
6. Irudiak, grafikoak, taulak, etab. euskarri informatikoan aurkeztuko dira eta/edo paper begetal edo distirarik gabeko couché paperaren gainean, Txinako tintaz. Eskuzko idatziak eta fotokopiak ez dira onartuko. Irudien tamaina, erreprodukzioa egiteko behar bezain handia izango da. Euskarri informatikoan entregaturiko irudiei dagokienez, horien gutxieneko bereizmena 300 pp-koa izango da, 10 x 10 cm baino neurri handiagokoak eta helarazitako artxiboa TIFF, EPS edo JPG formatukoa izango da. Argazki-material guztiak ondoz ondoko zenbakiak izan beharko dituzte, sail bakar batean eta aurretik “Irudia” hitza (edo horren laburdura) dutela, dagokion oinarekin eta testuan non kokatzen den adierazten dela.
7. Aipamenak komatxoen artean edo kurtsibaz ezarri behar dira, eta testuan integratuak gehienez bi lerroko luzera dutenean. Aipamen luzeagoetarako, letra-tamaina txikiagoa erabiltzea gomendatzen dugu, baina paragrafotik bereizita eta lerro koskatuetan.
8. Oharrak ondoz ondoko zenbakiak izango dituzte eta orri azpian ipiniko dira argibide oharrak direnean eta lanaren amaieran, alfabetoaren arabera ordenaturik, bibliografia oharrak direnean. Bibliografia-oharpen laburtuaren arauak errespetatuko dira (ISO 690 erreferentzia bibliografikoak; UNE 50-104). Hau da: deiturak (letra larriz), egilearen izena. Izenburua (letra etzanez), argitalpen zenbakia, hiria: argitaletxea, urtea; orriak.
BIDANIA ARREOLA, Mikel. Artesanía y artesanos vascos, 1. arg., Bilbo: Editorial Vasconia, 1979; 422 or.
Delako erreferentzia bibliografia-unitate handiago baten zatia delarik “In:” preposizioa erabiliko da.
ZAMORA ELICEGUI, José A. “Piedad y venganza”. In: Anuario de Estudios Eticos, 2. zk., 1981. Salamanca; Universidad, 1982; 123-134. or.
9. Egile bakoitzak dagozkion datuak azaldu beharko ditu (unibertsitatea, ikerketa erakundeak, etab.).
Arau hauek zorrozki betetzea eskatzen da lanak hobeto argitaratzearren.
XVI. Kongresuaren harpidetza txartela behin betiko egitarauarekin batera bidaliko da.
INFORMAZIOA
Eusko Ikaskuntzaren XVI. Kongresuari buruzko informazio gehiago jaso nahi dutenek, honekin batera doan buletinean adierazi beharko dute, eta haren Idazkaritzara bidali.
BULETINA
